Ekonomi

Kripto para mağduriyeti küresel boyutta

Kripto para piyasalarında son günlerde yaşanan olumsuz hareketlenmeler, düşüşler ve iflaslar bir defa daha bu piyasaların kurumsallığını ve güvenilirliğini tartışmaya açtı. Küçük yatırımcılardan toplanan tasarrufların yatırıma dönüşmemesi kripto para piyasasının en büyük sorunu olarak görülüyor. Tasarruf sahiplerinin paralarını geri istemeleri kripto şirketlerin sonunu getiriyor.

T24 muharriri Uğur Gürses “Ponzi” olarak isimlendirilen bu yapıların bir cins saadet zinciri oluşturduğuna dikkat çekiyor ve işleyişlerini şöyle tanım ediyor: “Ponzi yapıların yani saadet zinciri oluşturan yapıların ortak özelliği, sistemde sunulan ‘tatlı havuçla’ oyuna girenlerin sayısının sürekli arttırılmasına dayanır. Yeni girenler, oyunun devam etmesini sağlar. Girişler durur da çıkışa dönüşürse ‘film kopar’.”

Gürses’e nazaran, ekonomik zahmetler düşük gelir sahiplerini kolay ve süratli para kazanma araçlarına yönlendiriyor. Fakat “finansal okuryazarlığı olmayan” küçük tasarruf sahipleri finans piyasalarında genelde kaybeden taraf oluyorlar. Son 3 yılda kripto piyasalarındaki mağduriyetin global çapta olduğuna değinen Uğur Gürses, geçen hafta iflas başvurusu tescil edilen FTX şirketinin kurumsal yapısını ve kripto para piyasalarının durumunu şöyle aktardı:

“Sam Bankman-Fried isimli 25 yaşında, MIT mezunu fakat tecrübesiz bir teşebbüsçü tarafından kurulmuştu. Tam da 2017’de Bitcoin’in 20 bin dolar düzeyine vurduğu, tüm dikkatlerin kripto varlık olgusuna çevrilmesine yol açan bir periyotta. Fakat iflas masasına müracaat öncesinde atanan bu işlerin uzmanı olan CEO’nun yazdığı rapora bakılırsa bu son durağın en başından kaçınılmaz olduğu belirli imiş.

Şirketin kripto alım-satımı yapan müşterine ilişkin 8 milyar doları uçmuş. Alışılmış ki tekrar Bankman-Fried’ın sahibi olduğu Alameda isimli bir öteki özel alım-satım şirketinin hesabına, Bankman-Fried’ın anlatımıyla ‘yanlışlıkla’. Lakin şirket içinde özel isimlendirmeyle saklanmış.

Daha evvel Enron’un iflası sürecinde CEO olarak vazife yapan John Ray III, FTX’in başına iflas işlerini yönetmek için geldikten sonra yazdığı raporda, ‘Kariyerim boyunca hiç böyle bir şey görmedim’ diyor. ‘Görmedim’ dediği ise şirketin kurumsal yapısındaki kontrolsüzlük, sağlam bir finansal bilgi yapısının olmaması.

Şirket idaresinin Bankman-Fried’ın ve yaşları 30’a yaklaşan bir küme arkadaşının denetiminde olduğu, anlatılıyor.

Batışla bir arada, artık 1 milyona yakın alacaklının olduğu yazıyor iflas metinlerinde. Büyük hükümet fonlarından, öğretmenlerin emeklilik fonlarına kadar. Şimdi liste yok ortada ancak Türkiye’den de hatırı sayılır bir alacaklısı olduğu çok açık.

Nereden kestirim edebiliyoruz? Şuradan: Coingecko.com sitesinin Ocak-Kasım 2022 dataları ile yayımladığı liste, farklı ülkelerden FTX.com web sitesini ziyaret eden tekil kişi sayısını gösteriyor. Bu listeye nazaran, Türkiye’den bu siteye girenlerin tekil sayısı 186 bin kişi. Global çapta Türkiye 6. sırada. ABD’den giren sayısı ise yalnızca 92 bin.

Emojiyle onay

FT’nin haberinde, FTX şirketinde hiçbir kurumsal yapının olmadığı, şirket sahipleri ile yöneticilerin klan üzere yaşadıkları aktarılırken, Reuters’ın haberinde Bankman-Freid ve arkadaşlarının şirketin muhasebe sisteminde bir ‘arka kapı’ yaratarak, ziyanları saklamak için kardeş kuruluş Alameda’ya transferler yapıldığı, şirketin sağlıklı üzere gösterildiği anlatılıyor. Yeri gelmişken, bu bize Türkiye’de neleri hatırlatıyor?

İflas masasına yazılan rapordaki ödeme tekniğine dair notu okuyunca tüm öykünün özetinin burada olduğunu düşündüm; düzgün bir ödeme denetim sistemlerine sahip değillerdi. FTX Küme çalışanları ödeme taleplerini online chat platform üzerinden yöneticilerine gönderiyorlar, onlar da şahsî emojilerle karşılık vererek onaylıyormuş.

(…)

19 Kasım itibariyle kripto varlıkların pazar kıymeti 833 milyar doları gösteriyor. Nasıl bir büyük servet transferi olmuş, akıllara sığmaz.

Tesadüf o ki geçtiğimiz günlerde Memleketler arası Ödemeler Bankası BIS, kripto varlıklara dair bir çalışma yayımladı. Kripto alım-satımı ve Bitcoin fiyatlarının ele alındığı çalışmada şu sonuçlara varılıyor:

Bitcoin’in fiyat yükselişi, kripto varlık uygulamalarına yeni kullanıcıların girmesini, yani yeni yatırımcıları getirdi.
Demografik tahlillerde, kripto uygulama kullanıcılarının yüzde 40’ı 35 yaş altındaki erkeklerden oluştuğu gözlendi. Ki bu küme ‘risk alma peşinde koşan’ olarak tanımlanıyor.

Kullanıcıların yüzde 73-81’i kripto varlık yatırımlarında para kaybetmiş. Blockchain bilgilerinin tahlilinde de Bitcoin yükselişinde küçük kullanıcılar alım yaparken, büyük portföy sahipleri ‘büyük balinalar’ satış yapmış. Gelen ‘çaylaklar’, ‘kurtlara’ yem olmuş.

Çalışmanın muharrirleri, bulgularının; yatırımcıların kişisel kararların geriye dönük olduğu, birçok yatırımcının kripto varlıkların riski ve oynaklığı hakkında bilgisi olmadığını düşündürdüğünü not ediyor. Hakikaten global çapta faizlerin artışı ile her alanda olduğu üzere kripto varlık fiyatlarında da süratli bir düşüşe şahit oluyoruz. Bu da finansal okuryazarlık ve temel piyasa bilgisi olmadan kripto varlık yatırımcısı olmanın ne derece riskli olduğunu gösteriyor.

95 ülkenin dataları ile derlenen bilgilere nazaran, 2015-2022 ortasında milyon kişi başına 520 bin uygulama indirmesi ile (44 milyon) Türkiye birinci sırada geliyor.

Türkiye’de global sıralamalarda birinciliği alacak kadar neden bu kadar kripto varlık meraklısı olduğu sorunu yalnızca ekonomik değil, toplumsal ve siyasal atmosferin de bir sonucu olmalı.

Ekonomi siyasetlerinin fakirleştirici, toplumsal şartların boğucu, siyasal şartların ise baskıcı bir atmosferde olması gelecek umutlarını azaltan, birçok genç nesilde ‘geleceğini kurtarma’ korkusunu tetikleyen ögeler olmalı.” (HABER MERKEZİ)

adana escort
adapazarı escort
afyon escort
alanya escort
amasya escort
ankara escort
antakya escort
antalya escort
artvin escort
aydın escort
ayvalık escort
balıkesir escort
bilecik escort
bolu escort
bursa escort
çankırı escort
çeşme escort
çorlu escort
didim escort
düzce escort
eskişehir escort
fethiye escort
gaziemir escort
gebze escort
giresun escort
görükle escort
hatay escort
iskenderun escort
ısparta escort
izmir escort
izmit escort
karabük escort
karaman escort
karşıyaka escort
kastamonu escort
kayseri escort
kırıkkale escort
kırklareli escort
kırşehir escort
konya escort
konyaaltı escort
kuşadası escort
lefkoşa escort
malatya escort
manavgat escort
marmaris escort
mersin escort
muğla escort
niğde escort
ordu escort
osmaniye escort
rize escort
sakarya escort
samsun escort
sinop escort
sincan escort
şile escort
tekirdağ escort
trabzon escort
yalova escort
zonguldak escort
çanakkale escort
yozgat escort
nevşehir escort
gümüşhane escort
kütahya escort
tokat escort
bayburt escort
ataşehir escort
avcılar escort
bahçelievler escort
bahçeşehir escort
bandırma escort
beşiktaş escort
beylikdüzü escort
bodrum escort
bornova escort
burdur escort
edirne escort
esenyurt escort
etiler escort
girne escort
gölcük escort
istanbul escort
iznik escort
kıbrıs escort
manisa escort
mecidiyeköy escort
nevşehir escort
pendik escort
silivri escort
bakırköy escort
milas escort
kapadokya escort
serdivan escort
kilyos escort
ağva escort
akçay escort
edremit escort
avşa escort
uludağ escort
kumluca escort
dalaman escort
datça escort
lara escort
kepez escort
demre escort
kemer escort
kaş escort
turgutreis escort
uşak escort
kocaeli escort
bartın escort
maraş escort
sivas escort
urfa escort
batman escort
mardin escort
erzurum escort
erzincan escort
alsancak escort
söke escort
şirinevler escort
adana masaj salonları
adıyaman masaj salonları
afyon masaj salonları
ağrı masaj salonları
aksaray masaj salonları
amasya masaj salonları
ankara masaj salonları
antalya masaj salonları
antep masaj salonları
ardahan masaj salonları
artvin masaj salonları
aydın masaj salonları
balıkesir masaj salonları
bartın masaj salonları
batman masaj salonları
bayburt masaj salonları
bilecik masaj salonları
bingöl masaj salonları
bitlis masaj salonları
bolu masaj salonları
burdur masaj salonları
bursa masaj salonları
çanakkale masaj salonları
çankırı masaj salonları
çorum masaj salonları
denizli masaj salonları
diyarbakır masaj salonları
düzce masaj salonları
edirne masaj salonları
elazığ masaj salonları
eskişehir masaj salonları
erzincan masaj salonları
erzurum masaj salonları
giresun masaj salonları
gümüşhane masaj salonları
hakkari masaj salonları
hatay masaj salonları
ığdır masaj salonları
ısparta masaj salonları
istanbul masaj salonları
izmir masaj salonları
maraş masaj salonları
karabük masaj salonları
karaman masaj salonları
kars masaj salonları
kastamonu masaj salonları
kayseri masaj salonları
kilis masaj salonları
kırıkkale masaj salonları
kırklareli masaj salonları
kocaeli masaj salonları
kırşehir masaj salonları
konya masaj salonları
kütahya masaj salonları
malatya masaj salonları
manisa masaj salonları
mardin masaj salonları
mersin masaj salonları
muğla masaj salonları
muş masaj salonları
nevşehir masaj salonları
niğde masaj salonları
ordu masaj salonları
osmaniye masaj salonları
rize masaj salonları
sakarya masaj salonları
samsun masaj salonları
siirt masaj salonları
sinop masaj salonları
şırnak masaj salonları
sivas masaj salonları
tekirdağ masaj salonları
tokat masaj salonları
trabzon masaj salonları
tunceli masaj salonları
urfa masaj salonları
uşak masaj salonları
van masaj salonları
yalova masaj salonları
yozgat masaj salonları
zonguldak masaj salonları

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu
bets10 girişmatbetbetcio
istanbulescort.io
istanbul escort
istanbul escort
istanbul escort
adalar escort
arnavutköy escort
ataşehir escort
avcılar escort
bağcılar escort
bahçelievler escort
bakırköy escort
başakşehir escort
bayrampaşa escort
beşiktaş escort
beykoz escort
beylikdüzü escort
beyoğlu escort
büyükçekmece escort
çatalca escort
çekmeköy escort
esenler escort
esenyurt escort
eyüp escort
fatih escort
gaziosmanpaşa escort
güngören escort
kadıköy escort
kağıthane escort
kartal escort
küçükçekmece escort
maltepe escort
pendik escort
sancaktepe escort
sarıyer escort
şile escort
silivri escort
şişli escort
sultanbeyli escort
sultangazi escort
tuzla escort
ümraniye escort
üsküdar escort
zeytinburnu escort
bratca.com istanbul escort ajansı
istanbul eskort